Skip to the content

Nauka u i za društvo

Suština ovog specifičnog programa jeste omogućiti izgradnju efektivne saradnje između naučnih institucija i društva u cjelini, omogućiti angažovanje novih talenata za nauku i omogućiti povezivanje naučne izvrsnosti sa društvenom svijesti i odgovornosti. Ovim instrumentom će se adresirati evropski društveni izazovi, kojih se dotiče program Horizont 2020, izgrađujući kapacitete i razvojem inovativnih pristupa u povezivanju nauke i društva. Cilj je učiniti nauku atraktivnijom posebno mladim osobama, kao i povećati interes javnosti i društva za istraživanje i inovativnost, ali i podržati inicijative koje podržavaju strategiju jednakosti polova. Posebno je bitno ukloniti potencijalne barijere koje diskriminišu naučnu karijeru žena i njihovo učešće u procesima odlučivanja. Znači, program ima namjeru da stimuliše djevojke i žene da studiraju nauke i da svoju karijeru grade u istraživanju. Učiniti naučno obrazovanje i karijeru atraktivnu mladim ljudima je veoma težak i ambiciozan zadatak. To je veoma kompleksan posao kojim se nastoji drastično poboljšati ukupna naučno-tehnološka opismenjenost društva, posebno mladih ljudi. U svrhu olakšavanja pristupa naučnoj karijeri i približavanju naučnog tržišta rada budućim naučnicima i istraživačima omogućava panevorpska inicijativa EURAXESS. "EURAXESS – Researchers in Motion" je jedna od inicijativa evropskog istraživačkog prostora (ERA) i predstavlja operativnu stranu evropske strategije kojom se adresiraju barijere za mobilnost istraživača u Evropi i kojom se traže načini poboljšanjarazvoja karijere istraživača. Od 2010.godine i BiH implementira ovu incijativu putem krovne institucije EURAXESS Centar BIH.

Namjenjen je svim faktorima društva – istraživačima, građanima, donosiocima odluka, preduzećima, nevladinom sektoru i drugima – da u istraživačkim i inovativnim procesima zajednički rade na boljem povezivanju rezultata ovih procesa sa opštim vrijednostima, potrebama i očekivanjima evropskog društva. Ovakav pristup istraživanju i inovativnosti nazvan je odgovorno istraživanje i inovativnost - Responsible Research and Innovation (RRI). Uopšte, RRI treba da pomogne implementaciju istraživačke i inovativne politike koja ima za cilj da se:

  • U istraživačke i inovativne aktivnosti uključi što širi sloj društva,
  • Poveća dostupnost naučnih rezultata,
  • Osigura jednakost polova kako sa aspekta istraživačkog procesa tako i sa aspekta sadržaja istraživanja,
  • Uzme u obzir etička dimenzija, i
  • Promovišu formalni i neformalni oblici naučne edukacije.

Posebno interesantna inicijativa Evropske komisije jeste "Otvorena nauka", ili "Nauka 2.0", kojom se nastoji da se nauka i rezultati istraživanja, koji su finansirani javnim sredstvima, što više približe društvu u cjelini – i drugim naučnicima, ali i javnosti radi što boljeg iskorištenja tih rezultata.

"Otvoreni pristup" (Open Access) ima za intenciju da sve rezultate istraživanja nastale kao rezultat projekata u okvirnim programima budu javno dostupni nakon "perioda mirovanja" u svrhu daljeg širenja znanja i dograđivanja postojećih rezultata. Na ovaj način se osigurava održivost i eksploatacija rezultata s visokim potencijalom za dalje proučavanje i dalje inovativne korake koji će rezultirati efikasnim i efektivnim rezultatom – rješenjem nekog društvenog izazova. Stoga, pored RRI ovim se nastoji doprinijeti daljem razvoju ERA i Inovativne unije koje su dvije osnovne vodilje istraživanja i inovativnosti.

NCP Sistem BiH

Razvojem Sistema državnih kontakt tačaka (National Contact Points – NCP) pruža se podrška, BiH istraživačima i istraživačkim institucijama, pri uključivanju u najveći evropski fond za istraživanje i tehnološki razvoj – Okvirni program Evropske unije za istraživanje i tehnološki razvoj (European Framework Programme for RTD – FP).